Металлнинг ўзига хос ёнғинга чидамлилик чегараси

22.02.2026от admin

Ҳимоясиз металл конструкцияларнинг ёнғинга чидамлилиги.

Мазкур тушунча Р15 ёнғинга чидамлилик чегарасига эга бўлиши талаб этиладиган пўлат конструкцияларнинг ёнғинга қарши ишлов бериш заруратини аниқлашда долзарб ҳисобланади.

ШНК 2.01.02-04 “Бинолар ва иншоотларнинг ёнғин хавфсизлиги” меъёрларига кўра, биноларнинг II даражали ёнғинга чидамлилигида том конструкциялари, агар томнинг ҳар бир элементи ўзига хос ёнғинга чидамлилик чегараси Р8 дан кам бўлса, ёнғинга қарши ишлов беришни талаб қилади.

Металлнинг ўзига хос ёнғинга чидамлилик чегараси — бу металл конструкция ёнғинга қарши ҳимоясиз ҳолда стандарт ёнғин шароитида юк кўтариш қобилиятини сақлаб турадиган вақт давридир.

Кўпинча буюртмачилар лойиҳа ҳужжатларини ишлаб чиқишда, том конструкциясига тушадиган юкларни ҳисоблаш жараёнида тежамкорлик мақсадида лойиҳачилардан юклама ҳисобига мос келадиган минимал металл сортаментини қўллашни талаб қиладилар. Одатда бундай ҳолатларда 50х50х6 ўлчамдаги бурчак профили каби элементнинг ўзига хос ёнғинга чидамлилик чегараси Р8 дан паст бўлиб, умумий лойиҳавий кўрсаткичларга салбий таъсир кўрсатади. Натижада буюртмачи том конструкциясини ёнғинга қарши таркиб билан қўшимча ишлов бериш учун қўшимча молиявий маблағ сарфлашига тўғри келади.

Амалий тажрибамиз ва ҳисоб-китобларимиз шуни кўрсатадики, иқтисодий жиҳатдан каттароқ кесимли металл сортаментидан фойдаланиш мақсадга мувофиқ бўлиб, бу ШНК 2.01.02-04 “Бинолар ва иншоотларнинг ёнғин хавфсизлиги” талабларини бажаришга ҳамда томни ёнғинга қарши ишлов бериш ишларидан воз кечишга имкон беради.

Мосалъков И.Л., Плюснина Г.Ф., Фролов А.Д. муаллифларининг “Қурилиш конструкцияларининг ёнғинга чидамлилиги” (таҳрирчи: В.И. Кузнетсов, Москва, Спетстекҳника, 2001) китобида турли келтирилган қалинликка эга ҳимоясиз металл конструкцияларнинг стандарт ёнғин шароитида (вақт бўйича ҳарорат ошишининг стандарт синов эгри чизиғи) ҳароратга боғлиқлиги бўйича маълумотлар келтирилган.

Қуйида ушбу боғлиқликларнинг графиклари келтирилган.

Ҳимоясиз пўлат конструкция элементларининг қизиш вақтига боғлиқ равишда ҳарорат ўзгариши.

предел огнестойкости
Ёнғинга қарши ҳимоясиз ёнғинга чидамлилик чегараси

Қизиш “стандарт” ёнғин режими (1-эгри чизиқ) бўйича амалга оширилган.

Эгри чизиқлардаги рақамлар металлнинг турли келтирилган қалинликларига мос келади.

Мазкур графиклар ёрдамида 500 °C ҳароратга етганда юк кўтариш қобилияти йўқолиши шарти асосида ҳимоясиз пўлат конструкцияларнинг ҳақиқий ёнғинга чидамлилик чегарасини аниқлаш мумкин. 500 °C ҳарорат чизиғи билан кесишган нуқтадан “Вақт” ўқига туширилади ва ёнғинга чидамлилик чегараси аниқланади.

Келтирилган қалинлик / 500 °C гача қизиш вақти координаталари бўйича критик ҳароратга эришиш вақти ва пўлат конструкциянинг келтирилган қалинлиги ўртасидаги боғлиқлик қурилади. Эгри чизиқ тренд чизиғи (нуқталар орасидаги ўртача тўғри чизиқ) орқали аппроксимация қилинади ва қуйидаги боғлиқлик олинади:

Y = 0,64*X + 7,2

Масалан, келтирилган кесими 17,85 мм бўлган пўлат конструкциянинг критик ҳароратга етиш вақтини аниқлаймиз:

Y=0,64*17,85+7,2

Y=18,60

Мазкур конструкция учун ёнғинга чидамлилик чегараси 18,60 дақиқани ташкил этади.

 

Шунингдек, графикдан ҳам фойдаланиш мумкин.

Зависимость t от ПТМ

Нима учун том металл конструкцияларининг ёнғинга чидамлилигини ҳисобга олиш муҳим?

Томнинг металл конструкцияларига тушадиган юкларни ҳисоблашда нафақат мустаҳкамлик, балки металлнинг келтирилган қалинлигини ҳам инобатга олиш зарур, чунки у приведённую толщину металла,бевосита ўзига хос ёнғинга чидамлилик чегарасига таъсир қилади..
Лойиҳалаш босқичидаёқ ферма ва том конструкцияларининг ёнғинга чидамлилигини ёнғинга қарши таркиблар ёрдамида ошириш зарурати мавжуд ёки йўқлигини аниқлаш лозим. Бу келгусида лойиҳани қайта ишлаш, экспертиза эътирозлари ва ортиқча харажатларнинг олдини олади.

Биз лойиҳалаш босқичида ёрдам берамиз

Компаниямиз мутахассислари металл конструкцияларнинг, жумладан том фермалари ва қопламаларининг ёнғинга қарши ҳимоясини профессионалҳисоб-китоб асосида амалга оширадилар.
Биз техник топшириқ ва лойиҳалаш босқичида жараёнга уланиб, ёнғинга қаршиишлов бериш зарурати бўйича маслаҳат берамиз ҳамда ШНК 2.01.02-04 талабларига мувофиқлик таъминлаймиз..

👉 Ёнғинга чидамлилик ва ёнғинга қарши ҳимоя ҳисобини лойиҳа босқичидаёқ буюртма қилинг — вақт ва буджетни тежанг ҳамда экспертизадан биринчи уринишда ўтинг.

Янги мижозлар учун биринчи ёнғинга қарши ҳимоя ҳисоби БЕПУЛ.

 

Uzbek